Có những làng chài không cần bản đồ để tìm.
Chỉ cần nhắm mắt lại, bạn sẽ nghe tiếng sóng.
Tôi sinh ra ở một làng nhỏ nơi cuối dải cát vàng, mặt hướng ra biển Đông, lưng tựa vào dãy núi cằn cỗi mà gió phơn đã bào mòn hàng trăm năm. Tuổi thơ tôi là mùi cá khô trộn mùi muối cháy nắng, là tiếng sóng cựa quậy dưới chân thuyền mỗi lần chiều nghiêng, là tiếng mẹ gọi cha mỗi mùa gió chướng.
Biển nuôi sống làng, và cũng cướp đi không ít. Ai ở gần biển đủ lâu đều hiểu: con người nhỏ bé lắm. Ánh đèn pha loang loáng giữa bão tố chẳng là gì trước một con sóng dựng đứng như vách núi. Bởi vậy, ngư dân quê tôi luôn nói: “Không có Ông, ghe không về được”.
“Ông” ở đây chính là cá Ông, cá voi – vị thần hộ mệnh của dân biển chúng tôi.
Có những điều tôi đã chứng kiến tận mắt, có những điều tôi chỉ nghe kể trong tiếng thở dài của những lão ngư râu bạc, nhưng tất cả chúng góp lại thành một niềm tin kỳ lạ, như dòng nước mặn thấm vào máu từ thuở tôi còn bé.
Đời người sống bao lâu đâu mà đòi lý giải hết những bí mật của biển. Có thứ hiểu bằng trí, có thứ chỉ hiểu bằng lòng. Cá Ông và long diên hương là hai thứ như thế – vừa thực, vừa mơ, vừa gần gũi, vừa xa xăm như bóng một vì sao rơi xuống mặt nước.
Tôi còn nhớ rất rõ cái sáng sớm năm ấy. Trời xám như màu chì ướt, gió lạnh từ phương đông thổi quắt ruột, báo hiệu sắp có giông. Cha bảo tôi đừng ra bãi, nhưng trẻ con mà, càng cấm càng chạy.
Từ xa, tôi đã thấy một đám đông tụ lại ở bờ, mặt người nào cũng nghiêm lại như đang đứng trước thứ gì thiêng liêng. Tôi chen chân vào, và lúc ấy… tim tôi như rơi xuống cát.
Một con cá Ông khổng lồ, da xám đen, nằm bất động. Nó lớn đến mức thân hình chiếm trọn cả một khoảng bãi biển. Không ai dám động vào. Người ta đứng thành vòng tròn, lặng thinh. Chỉ nghe tiếng sóng như đang thì thầm điều gì.
Một lão ngư già nói:
“Ông lụy đó. Nhìn vết rạn ở mỏ là biết Ông đã đánh nhau với cá dữ để đẩy ghe nhà ông Tư vô bờ tối qua. Giữ được người nhưng mất Ông.”
Cha tôi thở dài. Tôi thấy rõ hàng mi cha ướt nước.
Hôm đó, làng làm lễ an táng Ông. Người ta khâm liệm cá giống như khâm liệm người. Hương nghi ngút, trống đánh chậm, và trong tiếng khóc lẫn tiếng sóng, tôi nghe lão ngư móm mém đọc mấy câu:
“Thác xuống biển, sống trên khơi,
Thân xả lại cho đời mảnh xương linh.
Ơn nghĩa tựa trời xanh,
Gió đưa cát phủ, lòng người còn ghi.”
Không ai cười.
Không ai nói chuyện lớn tiếng.
Chỉ có biển. Biển hôm ấy không gào. Biển thì thầm.
Có những thứ không thể chứng minh bằng khoa học đơn giản. Nhưng không phải vì thế mà nó không có thật trong đời sống con người. Niềm tin, lòng biết ơn, sự tri ân – đó là những điều tạo nên linh hồn của một cộng đồng.
Tôi từng nghe nói về long diên hương – thứ được cho là kết tinh từ thân thể cá voi, trôi nổi giữa đại dương, quý giá và hiếm có. Người ta tìm nó như tìm kho báu.
Nhưng với dân biển quê tôi, thứ quý nhất không phải long diên hương.
Mà là việc ghe cập bến.
Người còn sống.
Trẻ con còn cha.
Có những bí mật của biển, ta không cần hiểu hết.
Vì đời người ngắn lắm.
Hiểu bằng trí là một chuyện.
Hiểu bằng lòng là chuyện khác.
Từ ngày thấy cá Ông nằm trên cát, biển trong tôi không còn là chỗ chơi đùa nữa. Nó có linh hồn. Nó biết nhìn. Biết nhớ. Biết thương.
Và biết lấy đi.
🌊 Có ai đó từng hỏi tôi:
“Bạn có thật sự tin cá Ông cứu người không?”
Tôi không tranh luận.
Tôi chỉ nhớ lại ánh mắt của những người đàn ông đã trở về từ bão.
Nhớ cái cúi đầu của họ trước bàn thờ Ông.
Nhớ tiếng trống chậm giữa gió biển.
Niềm tin không phải để cãi thắng.
Niềm tin là để con người bớt sợ khi đối diện với thứ lớn hơn mình rất nhiều.
Giữa đại dương mênh mông,
Một con người chỉ là một chấm nhỏ.
Nhưng nếu trong lòng họ có điều gì đó để bám vào,
Họ sẽ không gục ngã quá dễ dàng.
Biển dạy tôi nhiều điều.
Rằng mạnh không có nghĩa là bất bại.
Rằng sống sót đôi khi là một món quà.
Rằng có những ơn nghĩa không thể cân đo bằng tiền bạc.
#CaOng #LangChai #BienDong #TinhLinhTu #ChuyenBien #NiemTin #LongBietOn
Comments